Omgevingsrechtelijke instrumenten voor de regulering van houtstook


Binnen de systematiek van de Omgevingswet beschikt de lokale overheid over verschillende instrumenten om de fysieke leefomgeving te beheren. Bij lokaal houtstookbeleid ontstaat daarbij regelmatig discussie over de juridische reikwijdte en de toepassingsvoorwaarden van deze middelen.


Elk omgevingsrechtelijk instrument kent een eigen wettelijk doel en een vaste bestuursrechtelijke begrenzing. Het bestuursrecht staat niet toe dat een instrument wordt ingezet buiten de door de wetgever bedoelde reikwijdte. Een systematische toetsing van gemeentelijk houtstookbeleid splitst zich daardoor op in vijf afzonderlijke instrumenten, elk met eigen juridische randvoorwaarden.


Instrumenten om houtstook te reguleren binnen de Omgevingswet

zorgplicht 

Dit instrument fungeert naar zijn juridische aard als een repressief vangnet achteraf voor individuele excessen. Het leent zich niet als generiek normenkader vooraf voor een collectieve burgeractiviteit.



Stookwijzer

Een informatief adviesmodel van het RIVM op basis van landelijke weermodellen. Koppeling van handhaving of stookrestricties aan deze tool is problematisch in het licht van het rechtszekerheidsbeginsel (lex certa.



lokale omgevingswaarde

In theorie een instrument voor lokale emissienormen. De wet vereist hierbij echter een sluitende lokale nulmeting en een objectieve effectmeting, wat bij particuliere houtstook technisch problematisch is.

      gebiedsgerichte maatregel

Via maatwerkregels kunnen gemeenten regels stellen voor specifieke gebieden. Bij particuliere houtstook ontstaan daarbij problematische bestuursrechtelijke en Europeesrechtelijke vragen rond lokale onderbouwing, proportionaliteit en VWEU 34–36.

Activiteiten  regeling

Regels voor milieubelastende activiteiten zijn onder het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) juridisch afgebakend. Algemene lokale houtstookverboden botsen daarbij met nationale begrenzingen en Europeesrechtelijke vragen rond VWEU 34–36 en CE-/Ecodesign-regelgeving.

Formeel omgevingsrechtelijk verificatiekader

De hierboven beschreven instrumenten en hun wettelijke begrenzingen zijn direct herleidbaar naar formele rechtsbronnen. In het centrale bronnenoverzicht vindt u de uitgebreide wetstechnische analyses, wetsartikelen en parlementaire toelichtingen waarop deze systematische toetsing is gebaseerd, waaronder:

  • de parlementaire geschiedenis en de Memorie van Toelichting (MvT) over de vangnetfunctie van de specifieke zorgplicht;
  • de officiële productdefinities van het RIVM omtrent de informatieve status van de Stookwijzer;
  • de instructieregels uit het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) rond het vastleggen en meten van lokale omgevingswaarden;
  • en de afbakening van milieubelastende activiteiten binnen het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal).